Như người ta nói, trăm nghe không bằng một thấy, trăm thấy không bằng một sờ ...

Cuối năm ngoái, trường SJTU (ĐH Giao Thông Thượng Hải) mời tôi sang làm “visiting professor” 1 năm với mức lương cao hơn ở Mỹ. Nhưng tôi còn có rễ cắm ở Pháp nên chỉ nhận lời sang một học kỳ vào đầu năm 2017. Nhờ chuyến đi này mà tôi có dịp tìm hiểu rõ hơn nhiều về đất nước và con người TQ, có được cái nhìn khách quan dựa trên thông tin xác thực, thay vì định kiến nghe hơi nồi chõ.

Giá tôi có nhiều thời gian thì có thể viết cả quyển sách về TQ thời nay. Nhưng vì thời gian không có, nên sẽ viết vài “titbit” không đầu không đuôi, để chia sẻ với bạn bè, những ai chưa có dịp tìm hiểu nhiều về TQ. ***

Có những người không biết thực tế TQ mà phán cứ như thật. Một ví dụ đơn giản là chuyện “cấm xe máy”, có người cứ đòi VN phải cấm xe máy để giải quyết vấn đề giao thông, và lấy TQ ra làm “gương” về chuyện đó, rằng TQ đã cấm sao VN không học tập. Thực tế thì như thế nào? Tôi đi nhiều thành phố TQ, từ Bắc Kinh đến Thượng Hải đến Thiên Tân đến Cát Lâm đến vân vân, đều thấy xe máy chạy thoải mái trong nội thành.

Thế họ có “cấm” không? Có “cấm”, nhưng phải hiểu nghĩa từ “cấm” đó, không phải là “cấm tiệt” mà là những quy định hạn chế, điều tiết thôi, chứ ở Việt Nam hiểu thành “cấm tiệt” là sai hoàn toàn. Họ xây dựng và quy hoạch đường phố tốt hơn hẳn ở VN. Các phố lớn có đường riêng cho xe máy loại nhẹ và xe đạp đi. Cấm là cấm đi vào đường ô tô (và ngược lại cấm ô tô đi vào đường của xe máy nhẹ và xe đạp) chứ không phải là cấm tiệt. Khi có đường riêng và hạn chế tốc độ, thì xe máy nhẹ khá an toàn, và do vậy cũng không có bắt buộc đội mũ bảo hiểm. Trên thực tế, hầu hết các xe máy tôi nhìn thấy ở TQ là xe chạy điện loại nhẹ (tốc độ thường đến 45km/h là cùng), và không ai đội mũ bảo hiểm.

Thậm chí, các thành phố lớn ở TQ bây giờ có dịch vụ xe máy điện (và xe đạp) dùng chung rất tiện: xe dùng chung để ở các nơi, ai thích đi thì lấy mà đi (phải mở khoá theo mã gửi qua điện thoại, và trả ít tiền).

Cấm xe máy hiển nhiên không phải là giải pháp chống tắc đường (những ai có đầu óc phân tích thiếu khoa học mới nói ngược lại). Giải pháp phải là phát triển tốt phương tiện giao thông công cộng và xây đường, quy hoạch tốt hơn. Về khoản giao thông công cộng thì TQ phát triển khá tốt, đặc biệt là hệ thống metro ở các thành phố lớn TQ an toàn và tiện lợi hơn nhiều thành phố lớn bên Âu-Mỹ như New York, London, Paris (ở Paris và New York thì metro khá lộn xộn kém an ninh, ở London thì giá đắt cắt cổ).

Bôi nhọ đống phân!?

Lê Mai Trang là phó chủ tịch quận Thanh Xuân, Hà Nội. Đó là một chức quan mà trong mắt tôi chỉ là loại cỏn con, chẳng đáng để mắt tới. Thế nhưng, chức thì bé mà Lê Mai Trang lại ảo tưởng mình là cha mẹ thiên hạ. Chị ta chơi ngông, đi ăn trưa cùng nhân viên, rồi cho đậu xe chắn lối đi. Khi người dân ra góp ý thì chị rút điện thoại ra huy động "cả hệ thống chính trị", từ chủ tịch phường đến công an phường ra trông xe cho chị ta ăn bát bún.

Có lẽ Lê Mai Trang nghĩ rằng, nơi chị đậu xe thuộc địa bàn chị đang quản lý, đất này là của chị, chị thích thì chị đậu, không những không ai dám làm gì mà thậm chí còn có lực lượng những người hưởng lương bằng tiền thuế của nhân dân phải ra trông xe phục vụ cả việc ăn uống của chị.

Cho dù chị cố cự cãi đến thế nào đi nữa thì những hành động của chị đã biểu hiện không thể rõ hơn một thái độ coi thường nhân dân, ngồi sổm lên pháp luật, lộng quyền vượt quá giới hạn chịu đựng của con người. Chỉ trong xã hội rừng rú mới chấp nhận sự tồn tại của cái gọi là quan chức như Lê Mai Trang. Xã hội văn minh, loài người văn minh, không bao giờ chứa chấp một thể loại công bộc láo lếu, mở miệng ra là cãi nhem nhẻm, hệt như gái đĩ già mồm.

Lẽ ra, nếu còn là con người thì phải nghĩ làm sao cho cha mẹ sinh mình, chồng mình, con mình bớt xấu hổ, nhục nhã vì mình. Nếu còn là con người thì phải biết nói lời xin lỗi rồi câm miện lại. Người khác súc vật ở chỗ không cắn càn, sủa vậy.

Thế nhưng, Lê Mai Trang còn lên báo nói rằng, "sự việc tới lúc này không còn mang tính chất cá nhân nữa mà có dấu hiệu bị kẻ xấu lợi dụng để bôi nhọ chính quyền".

Từ bao giờ, việc lên án, phê phán thói hư tật xấu, thói lộng quyền của cái thứ gọi là quan chức như Lê Mai Trang lại là bôi nhọ chính quyền? Hay là cái chị Lê Mai Trang này muốn tuyên bố chị là chính quyền, chính quyền là chị?! Nếu mà như thế thì chẳng ai rành mà đi bôi nhọ. Bởi có ai đi bôi nhọ vào một đống phân bao giờ!?