NÊN CHO KHAI QUẬT NHỮNG NGÔI MỘ TẬP THỂ Ở NGHĨA TRANG BIÊN HÒA

Sáng nay, Tuổi Trẻ tiếp tục viết về hành trình của những cựu binh QĐND VN tìm mộ đồng đội trong đó có việc tìm kiếm, khai quật những ngôi mộ tập thể chôn những người lính hy sinh hồi Mậu Thân trong khu vực sân bay TSN. Ngồi mở tờ báo ra đọc, nhớ chuyện, ở nghĩa trang quân đội VNCH Biên Hòa (Nghĩa trang Bình An) cũng có những ngôi mộ tập thể được chôn vào ngày 1-5-1975, một ngày sau cuộc chiến.

Đây là những ngôi một chôn xác những người dân chết xung quanh nghĩa trang trong những ngày cuối của cuộc chiến tranh và, phần lớn là, xác của những người lính VNCH chết tại đó hoặc chết trong những ngày gần đó rồi được đưa về mà chưa kịp an táng. Có những ngôi mộ tập thể hiện không còn nằm trong phần 52 hecta còn lại của nghĩa trang hiện hữu.

Việc khai quật sẽ rất có ý nghĩa vì mỗi người lính VNCH đều có hai thẻ bài khắc tên họ, số quân và nhóm máu (khi đồng đội khâm liệm thường lấy một thẻ bài đặt vào trong miệng tử sỹ, một thẻ bài mang về). Cho dù thịt xương của họ có thể đã tan nát, thành bùn, thành đất, nhưng những thẻ bài này sẽ giúp thân nhân họ biết chồng, con, cha, anh... đã chết và đã được an nghỉ ở đâu - điều mà VNCH đã không kịp làm trước khi sụp đổ.

Chính những người lính Mỹ và VNCH đã giúp QĐND VN tìm lại các ngôi mộ tập thể ở TSN, ở sân bay Biên Hòa. Chính quyền hiện nay cũng nên đáp trả bằng cách để cho MTTQ và nhà chùa khai quật các ngôi mộ tập thể này.

Trong những năm cuối đời của cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt, tôi chứng kiến, ông đã có rất nhiều nỗ lực để vận động chính quyền cho tôn tạo nghĩa trang Biên Hòa và ông cũng đã nghĩ đến việc cho khai quật các ngôi mộ tập thể này vì các lý do nhân đạo.

Nếu như, việc tìm thấy hài cốt của những người lính QĐND VN được an táng ở trong TSN sẽ làm cho thân nhân họ được an ủi phần nào, thì việc giúp thân nhân những người đang nằm trong các hố chôn tập thể ở nghĩa trang Biên Hòa tìm thấy hài cốt cha, anh... mình còn có ý nghĩa lớn hơn. Việc có thêm trăm bà mẹ tìm thấy hài cốt của những đứa con VNCH sẽ làm cho "triệu người" Việt Nam vơi bớt nỗi đau, nỗi buồn có thể còn đeo đẳng họ xuyên qua thế kỷ.

Trên thế giới có lẽ Cuba cộng sản là sướng nhất trong các nước cộng sản vì Cuba sông ngay một đế quốc Mỹ “tốt bụng”, còn VN thì bất hạnh dù sống cùng một người bạn gọi là chung ý thức hệ cộng sản gọi là “tình đồng chí an hem, hai đảng, hai nước. Thậm chí còn rêu rao: “16 chữ vàng”, “4 tốt”, trong đó “16 chữ vàng” Việt-Trung: “Láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai”. Còn “4 tốt” gồm: “Láng giềng tốt, Bạn bè tốt, Đồng chí tốt, Đối tác tốt.”.

Kết cục tốt đâu không thấy mà toàn thấy xấu và tham lam và man rợ láo cá vặt, nhỏ mọn của TQ khi đối xử với VN, một nước nhỏ là bành trướng đi chiếm đất của đồng chí họ cùng chung chí hướng cộng sản.

Đối với Cuba. Nếu Cuba không là cộng sản thì quốc gia này là thiên đường của mọi thiên đường là sống giàu có và sướng hơn cả dân Thụy Sĩ. Cái may mắn của Cuba công sản là họ không cần chi tiêu quân sự để bảo vệ lãnh thổ, đó là bởi vì họ sống cạnh ngay ông khổng lồ về quân sự lẫn kinh tế thế giới. Chế độ Cuba thừa hiểu là đế quốc tư bản Mỹ sẽ không bao giờ xâm chiếm hay lấy từng tấc đất tác biển nào của họ (trừ cái trại giam Vịnh Guantanamo là nhà tù quân sự nằm trong Căn cứ hải quân Vịnh Guantanamo Mỹ thuê ) thì dù có mâu thuẫn chính trị thì cộng sản Cuba đều thấy ra là chính quyền Mỹ chỉ có âm mưu lật đổ thay đổi chế độ cộng sản Cuba chứ Mỹ họ không xâm chiếm hay lấy bất cứ cái gì về lãnh thổ Cuba mà trái lại lãnh thổ và vùng biển của Cuba không có bất cứ cường quốc hay quốc gia nào dám manh nha động đến Cuba vì đã có quân đôiị Mỹ đảm trách bảo toàn bộ vùng biển đó, kể cả bao trùm khu vực Bắc Mỹ.

Một minh chứng rất dễ hiểu là chi tiêu quốc phòng của chính quyền Cuba cộng sản là rất ít, thậm chí là thấp nhất thế giới (không tính thời Liên Xô lon ton chạy vào Cuba bố trí tên lửa hạt nhân năm 1962 trong thời Chiến tranh lạnh thì chi phí chi tiêu quốc phòng của Cuba chưa bao giờ vượt qua 1 tỷ $, trung bình chỉ có khoảng 112,5 triệu $. Thậm chí năm 2006 chi tiêu quốc phòng của Cuba chỉ có gần 97 triệu $ thôi.

Ở VN thì hồ đồ là hay thổi phổng chuyện đế quốc Mỹ âm mưu xâm chiếm lãnh thổ Cuba để vét dầu thô, khí đốt, vàng, kim loại,… Mỹ họ không cần mấy thứ đó mà họ chỉ âm mưu thay đổi chế độ cộng sản thôi.

Cho nên đừng hồ đồ mà nói như ông bà nào đấy từng là chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết phát biểu trong chuyến thăm Cuba rằng: “Có người ví von, Việt Nam Cuba như là trời đất sinh ra. Một anh ở phía đông, một anh ở phía tây. Chúng ta thay nhau canh giữ hòa bình cho thế giới. Cuba thức thì Việt Nam ngủ, Việt Nam gác thì Cuba nghỉ.”, Tức là người ta nhấn mạnh đoạn: “Cuba thức thì Việt Nam ngủ, Việt Nam gác thì Cuba nghỉ”.

Về hồ sơ kinh tế thì Cuba chỉ có số dân 11,24 dân (nguồn WB kiểm kê ghi lại theo điều tra dân số của Cuba và LHQ), vậy mà GDP của họ tạo ra năm 2015 đã là hơn 87 tỷ $, thu nhập thì cao hơn cả Thailand chứ chả đùa. VN thì thu nhập thấp và nghèo, nhưng hay tỏ ra là trọc phú là nhiều lần viện trợ và tài trợ cho Cuba, kể cả gần đây khi mà VN đang là con nợ ngập đầu là chỉ biết đi vay tiền.

Hãy nhớ rằng Cuba chả nợ nước ngoài đi từ chính thức bao nhiêu cả, đó là bởi Cuba cũng chưa bao giờ phát hành trái phiếu đi vay nợ trên thị trường quốc tế lần nào cả. Họ chỉ tạo ra khoản nợ với công dân họ như nợ nợ GDP của chính phủ đo theo tỷ lệ phần trăm ước đoán hết năm 2016 chỉ vào khoảng dưới con số 19,7% thôi, lvif ít nợ nước ngoài nên lãi suất cơ bản được điều chỉnh bất thường mà không cần thông báo chỉ duy trì mức 2,25% được giữ nguyên nhiều năm.

Cuba xuất khẩu các mặt hàng lý tưởng là không xuất khẩu giúp thiên hạ như VN, đó là xuất khẩu ý tế, thuốc men, thyroid extract, đường mía, niken, tiêu dùng đồ uống, cá, xi măng, quặng kim loại, dầu thực vật, nhất là điếu thuốc lá quấn lớn, tức là xì gà hay cigar,…họ không tạo ra ô nhiễm môi trường trong phát triển kinh tế. Đó là bởi dù chế độ Cuba và TQ cùng ý thức hệ, nhưng trong quá khứ và gần đây thì chính quyền Havana (thực tế là Cộng hòa Cuba) họ đã bác bỏ nhiều dự án đầu tư của TQ và cũng chả cần thèm xem hồ sơ dự án đó do TQ đề nghị với nhiều chục tỷ $ béo bở, vì nó là những dự án hao tổn tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường.

Ô thôi, tôi thì giật mình là mấy dự án đầu tư ấy của TQ mà mang qua VN thì lãnh đọa quốc gia này hoa mắt là bút ghi chấp thuận ngay và giải tỏa đất đai cảng biển cho TQ ngay mà khỏi cần nghĩ đến môi sinh hay rủi ro tốn kém phải chi tiền ra dọn môi trường.

hiện nay Cuba thì đang thu hút khách du lịch nhà giàu từ Âu châu, Bắc Mỹ tới chữa bệnh và du lịch, và còn tăng nữa nếu chính quyền Mỹ nới lỏng cấm vận Cuba nhé. 🤓

(Bài Phỏng vấn trên báo)

1. Các mẹ hãy quẳng cái cân đi mà vui sống!

PV: Có vẻ như topic về nỗi lòng nuôi con còi cách đây chục năm của chị vẫn hot, vẫn thời sự khi cách đây ít ngày, hàng trăm, hàng ngàn lượt phụ huynh vẫn share và bình luận ầm ầm trên facebook. Chị nghĩ sao về điều này? Những tâm sự phổ biến mà chị nhận được từ các bà mẹ nuôi con nhỏ là gì?

Mẹ Hà: Con tôi mới sinh được 3,1kg, mà 9 tháng nặng 5,9kg! Tôi cho bé đi rất nhiều bác sỹ dinh dưỡng nhưng 1 tuổi cũng chỉ được 7,2kg, suy dinh dưỡng kênh B, bị trào ngược dạ dày thực quản. Bé ăn thì nhỏ giọt, mà ói cứ như máy bơm, mỗi ngày ói từ 8 tới 15 lần. Tất nhiên là kèm theo khó ngủ, khó tính, dễ bệnh.

Con khó ăn căng thẳng 1 thì những bình luận, góp ý, can thiệp từ bên người xung quanh làm tôi căng thẳng 10: “Sao chị để bé còi vậy?”, “Sao chị không tới khám ở chỗ abc?”, “Sao chị không làm xyz cho nó?”,“Mẹ ăn hết phần con à?” “Làm mẹ mà có mỗi việc nuôi con cũng không làm được”, “Nhìn nhà A kìa, con họ 1 tuổi mà 15 ký". Một bác sỹ ở Trung tâm Dinh dưỡng TP HCM còn nói tôi: “Chị nuôi con hay giết con vậy?”

Sợ lắm, ai cũng cho mình cái quyền xắn quần lội vào nhà người khác để bình luận, đánh giá, so sánh rồi khuyên nhủ, như chuyên gia ấy.

PV: Đến nay, tình hình đứa con mà chị từng “kêu cứu” đấy ra sao?

Mẹ Hà: Bé suy dinh dưỡng kênh B, thấp còi, giờ 10 tuổi đạt sức khỏe hạng A trong một lớp hơn nửa bị dư cân và béo phì! Bé nhảy cao, nhảy xa, chạy nhanh rất tốt, và được chọn vào đội tuyển Điền kinh của Quận! Viêc học hành của bé, tôi chưa phải nhắc nhở câu nào! Tất nhiên là tới lúc này, đi ra ngoài đi chơi, gặp người lạ, họ vẫn hay chê "Gầy quá, không chịu ăn phải không?” “Coi chừng con em lớn vượt chị rồi kìa....". Nhưng khi biết con bé gầy gầy đó tự nấu cơm, nấu thức ăn, tự rửa chén, tự học, tự dạy em học, ham đọc sách, ham suy nghĩ... thì nhiều người lại ghen tỵ: "Giá mà con tôi cũng được như nó!".

PV: Từ kinh nghiệm cá nhân, theo chị, các bà mẹ nên làm gì để việc ăn uống của con là quyền lợi, là niềm vui, là hạnh phúc, thay vì đầy nước mắt và dọa dẫm? - Nếu bạn được mời tới một bữa tiệc mâm cao cỗ đầy, nhưng bạn bị xét nét, bị dọa dẫm, bị chỉ đạo... thì nuốt cũng chả vào. Cứ làm những món ăn ngon và lành, nhưng nên trình bày vui vui, khi con còn nhỏ thì cho ăn bốc, vừa ăn vừa trét cũng được, lớn lên thì cho tham gia đóng góp ý kiến và công sức vào việc đi chợ, nấu nướng. Ba mẹ chỉ quyết định cho con ăn cái gì và ăn khi nào, còn con sẽ quyết định việc mình ăn bao nhiêu. Tóm lại, hãy quẳng cái cân đi mà vui sống.

2, Làm mẹ không phải là một cuộc chạy đua thành tích

PV: Nhìn các bà mẹ xung quanh chúng ta, đôi khi tôi cảm tưởng việc ăn uống như là “trung tâm vũ trụ” và đời sống các em bé, bà mẹ, thậm chí ông bà, giúp việc cũng xoay như chong chóng xung quanh nó. Có phải nhiều bà mẹ đã quá chú tâm đến việc ăn mà bỏ lỡ nhiều thứ quan trọng khác trong đời sống đứa trẻ (và cả đời sống chúng ta) nữa? Chị nghĩ sao về điều này?

- Có lẽ vì chúng ta quá ám ảnh về mặc cảm thấp còi. Rồi các hãng sữa, các hãng dược phẩm lại lợi dụng điều đó, đổ ra quá nhiều tiền để phủ sóng khắp nơi về những hình ảnh các em bé bụ bẫm.

Khi con còn nhỏ thì ăn uống là trung tâm vũ trụ. Rồi tới tuổi đi học thì điểm số, thứ hạng là trung tâm vũ trụ, lại lao vào học toán, tiếng Anh, viết đẹp. Lớn lên thì đậu đại học gì là trung tâm vũ trụ. Lại cuộc chiến trường top hay trường thường. Rồi khi đi làm thì tiền lương bao nhiêu lại là trung tâm vũ trụ!!!

Sau khi ráng ép cho con tăng lên ít ký để khỏi bị chê, thì chúng ta lại sẽ bị cuốn vào cuộc đua khác. Hàng xóm, mẹ chồng, họ hàng không bao giờ ngừng so sánh bàn luận về chúng ta đâu. Chỉ có một cách là dũng cảm đứng hẳn ra ngoài dòng chảy thi đua đó. Nuôi con chỉ nên nhìn vào con mình. Nhìn người khác làm gì cho tốn thời gian và thêm stress!

PV: Thực ra, các bà mẹ sẽ không thiên lệch về ăn uống đến thế, không khổ sở hành hạ con mình đến thế nếu không có áp lực, định kiến từ xã hội, theo kiểu “con còi thì mẹ kém”, “béo khỏe mới là tốt”… Là một bà mẹ và một nhà báo, theo chị, có những định kiến, quan điểm sai lầm nào của những người xung quanh khiến việc nuôi con của các bà mẹ thêm mồ hôi và nước mắt?

- Nếu con của bạn dưới 5 tuổi, câu hỏi phổ thông nhất sẽ là “Bao nhiêu ký?”. Người Việt mình toàn nói "béo khỏe", "to khỏe", chứ ai mà nói "gầy khỏe" và "còi khỏe" bao giờ. Không may mà con bạn không bụ bẫm, bạn sẽ bị lương tâm xét xử. Mẹ chồng hoặc công khai chì chiết hoặc len lén thở dài. Thậm chí vợ chồng cãi nhau!

Ai chẳng muốn con có tương lai sáng lạn, nhưng chúng ta cần bình tĩnh hơn. Sự khỏe mạnh về tinh thần, về trí tuệ, về nhân cách, quan trọng hơn chỉ số chiều cao, cân nặng! Có lần tôi đã cãi lại: "Tôi nuôi con chứ có phải nuôi heo đâu!"

Đừng ép trẻ ăn bằng roi, bằng la mắng, khi đó là bé đang ăn cháo cùng cortisol, một loại 'hooc môn stress' làm trẻ kém tăng trưởng, vôi hóa khớp, trầm cảm, hung dữ, bạo lực.... Cũng đừng ép trẻ ăn bằng quà thưởng "ăn xong cháo sẽ cho xem TV", đừng ép bằng đua tranh "ăn thi với bạn A", đừng ép bằng cá cược "con ăn hết mới là yêu mẹ"... Ép con ăn (giả sử là ép thành công) thì con của bạn có thể tăng nhanh lên 1kg, 2kg. Nhưng lỡ bé trở nên xấu tính, khó chịu, học hành kém tập trung thì bạn có thích không?

Tôi rất giận khi các em bé bị "áp" cứng nhắc vào các chuẩn cân nặng và chiều cao, làm các bà mẹ trẻ bấn loạn. Đánh giá một em bé, có hàng trăm đề mục, có ngôn ngữ, có chạy nhảy, có nhận thức xã hội… chứ không phải chỉ là một cái cân! Tôi nhìn xung quanh tôi ngay cơ quan, người ngồi bên trái nặng hơn tôi 15kg, bạn ngồi bên phải nhẹ hơn tôi 12kg. Cả ba chúng tôi đều làm việc tốt, đều sống bình thường, cớ sao con tôi chỉ kém bạn bè có 2kg mà phải "xoắn" chứ!

PV: Thế việc nuôi dạy các cô con gái thì sao? Tôi thấy chị có hai cô con gái và chúng cãi mẹ nhem nhẻm. Những người khác thường bình luận gì về việc đó? Tại sao chị lại để con mình đối đáp với mẹ ghê gớm như vậy?

- Ngày nhỏ tôi không được cãi bố tôi câu nào! Bố tôi mắng tôi hàng tiếng đồng hồ, và tôi thì ngồi im lặng lắng nghe trong hàng tiếng đồng hồ đó. Nhìn ngoài thì thấy tôi là một đứa con ngoan, nhưng chỉ có tôi mới hiểu, cái ức chế của việc không được cãi nó khủng khiếp lắm. Ở nhà trường thì lúc nào cũng phải "kỷ luật, trật tự", đâu có cho cãi. Thầy cô thì luôn luôn đúng, thầy cô ra luật, rồi thực thi luật. Học sinh không cãi là học sinh ngoan! Tôi sẽ bù cho con mình những gì nhà trường không dạy. Con tôi phải có một chỗ để xả-xú-páp. Nơi xả-xú-páp an toàn nhất có lẽ là với mẹ.

Tôi nghĩ cãi người lớn không xấu, chỉ cần đúng chỗ là được. Ví dụ con tôi không bao giờ cãi nhem nhẻm với bác giúp việc.

PV: Trên Facebook chị viết rất đơn giản: Mình muốn Xu Sim vui vẻ, vậy thì nhiệm vụ đầu tiên là mẹ phải thật là toe toét! Chị có thể chia sẻ bí quyết để luôn toe toét của một bà mẹ hai con – một nhà báo bận rộn ko?

- Phải học đấy! Tôi không may mắn được là người toe toét bẩm sinh. Tôi cho con ăn, nuôi con, chuyển trường, đưa đón con, dạy con... cái gì cũng trầy trật hơn bình thường, vì tôi không có giỏi giang gì đặc biệt. Nhưng bạn không thể cho ai cái mà bạn không có. Thế nên tôi phải học vui vẻ. Học đàng hoàng ấy, tức là bỏ tiền đóng học phí, bỏ thời gian ra cắp sách vở đi học và làm bài tập đầy đủ ấy. Rồi học lỏm từ những người vui vẻ nữa. Tôi học yoga, học thiền, học tư duy tích cực... Tôi một mình nuôi 2 con, không có người thân bên cạnh, nên ngoài giờ con học là đi đâu tôi cũng tha con theo. Khi đi làm việc, đi họp, đi công tác... rồi đi chợ, đi spa tôi cũng dắt con theo. Làm điệu, dưỡng da, đắp mặt nạ, tôi toàn làm trước mặt con. Tôi muốn con tôi nhìn thấy mẹ chiến đấu chống lại sự bất hạnh thế nào, yêu thương và chăm sóc bản thân thế nào. Con gái mà, phải hạnh phúc!

PV: Cảm ơn những chia sẻ tận đáy lòng của chị và chúc cả nhà luôn toe toét!

Link bài trên Afamily dịp này năm xưa http://afamily.vn/gap-ba-me-tung-gay-sot-voi-tam-thu-toi-nuoi-con-sai-roi-cuu-me-con-toi-voi-20150717121244953.chn

Đảng và Bộ thông tin truyền thông cứ mua vài cái khóa Trung Quốc thật xịn khóa mẹ nó mấy trang báo nước ngoài như BBC, VOA... đi, rồi vứt chìa xuống ao, chứ ai lại để chúng công khai thông tin ngoài luồng, nói xấu Trung Quốc, nói xấu đảng và nhà nước trong vụ biển Đông. Nó căn cứ vào đâu mà nó dám nói ta ngưng khai thác dầu khí trong vùng biển thuộc chủ quyền của ta, bởi nếu có như vậy thì đảng và nhà nước phải lên tiếng trước chứ, đời nào chịu nhục đợi chúng mày nói trước, hả quân kia. Trời của ta, biển của ta, tấc đất tấc vàng, làm gì có chuyện Tàu nó vừa dọa một cái mà ta đã rút. 6 chiếc tàu Kilo ta còn neo bến nằm mốc vỏ kia kìa, gớm, có mà dọa. Cha bố mấy thứ BBC, VOA nhá. Cứ xớn xác, có ngày chúng mày chết với bà. Bà lại không tốc váy lên thì có mà chạy đằng giời.

Chả phải bà con dòng họ gì nhưng thực sự mình có 1 người chị ở Fb này. Vui vui 2 chị em í ới nhậu nhẹt, ai có chai gì ngon đặt lên bàn cùng uống cùng nói cùng hát. Buồn buồn có khó khăn thì mình réo chị ơi chị à. 2 chị em có nhiều điểm giống nhau & gặp nhiều hoàn cảnh éo le cũng giống nhau. 2 chị em hay rủ làm ngày kỷ niệm yêu vì yêu trùng ngày trùng tháng . Mình em út, lớp lang sau, nằm chiếu sau, mình tọt tẹt kinh doanh đủ thứ, mỹ phẩm, spa, yến trùng với chị, đụng nhiều khách bạn chung nhưng chưa bao giờ 2 chị em có tí ti mích lòng về chuyện đó, thậm chí ngồi nhậu chị còn khuyên em nên làm này làm kia... Chị thường viết nhiều bài phản biện, đôi khi em lo em nhắn chị ơi chị à thôi... Có lúc 2 chị em đối nghịch, 2 status bênh vực 2 phía khác nhau, rồi tranh luận dữ dội, rồi vẫn chị em vì cả 2 đều hiểu ra rằng: Tranh luận để làm sáng tỏ vấn đề chứ tranh luận không tranh ai thắng thua.

Lúc này...các bạn không hiểu chuyện cứ nói "chê Vn sao ở Vn vậy" Tụi này có chê nhưng vì yêu vì xót mới chê, nói đúng là không có quyền chê mà chỉ trăn trở, chứ tất cả người thân ở Mỹ hết thì 2 chị em quay về Vn làm gì, về Vn bán hết ôm cash qua làm hàng xóm nhà biển ở không sướng hơn các bạn sao ? Thế mà vẫn trở về...vì sao...vì yêu...

Copy status trăn trở lần 1001 của chị, mỗi trăn trở chị đối diện bao nhiêu phe cánh mà chị vẫn cứ :

Mỗi năm cả trăm nghìn người Việt Nam đi định cư nước khác . Cả vài triệu người Việt Nam đang lao động trên toàn thế giới . Hơn 8 triệu người Việt Nam đang sinh sống , học tập, lao động tại nước ngoài . Chẳng ai muốn đi khỏi quê hương đất nước mình. Nhưng với một nền giáo dục tụt hậu , những bất công hàng ngày , những Formosa , rồi những món nợ khổng lồ bị buộc phải cõng trên vai , không còn biết ăn gì , uống gì , hàng ngày nhìn đâu cũng thấy thực phẩm bẩn , ô nhiễm từ nguồn nước uống , nước biển đến hạt muối , mếng nước mắm không dám ăn , tương lai mù mịt và u ám cho chính chúng ta và thế hệ trẻ . Người giàu có, tài giỏi , sẽ ra đi hết , bây giờ người trẻ khỏe cũng đi lao động ở nước ngoài hết để kiếm những đồng tiền khó nhọc nuôi gia đình . Những làng quê chỉ còn trẻ con và các người già không còn sức lao động . Những làng ung thư nhức buốt con tim. Đau lòng lắm. Năm 2016 người Việt mua nhà ở nước Mỹ 3,06 tỷ dollar,còn Úc , Canada , châu Âu .. ? Nợ công ở mức báo động đỏ , mỗi người dân đang ngày đêm è cổ gánh nợ, trả nợ, khả năng vỡ nợ đe doạ, người ta rình rập xả thải xuống biển liên tục . Môi trường sống bị de doạ huỷ hoại nghiêm trọng. Nực cười nhất họ lại rập rình tăng thuế xăng dầu lên rất cao để bảo vệ môi trường. Sưu cao thuế nặng mà an sinh xã hội thì kém cỏi chẳng có gì bảo đảm cho đời sống người dân. Thông tin thì bưng bít không minh bạch khiến cho niềm tin không còn nữa. Mình còn mẹ, công ty và các nhân viên nên không đi sẽ bám trụ nhưng thực lòng buồn .

Ảnh bạn chụp cảnh 2 chị em đang nhậu xỉn quắc cần câu đến nửa đêm nghe báo đi viếng tang, đến viếng 2 chị em quất thêm 3chai với 6anh lăn quay Lê Hoài Anh nhớ không :)

Carlyle Alan Thayer: Leo thang đáng báo động ở biển Đông: Trung Quốc dọa vũ lực nếu Việt Nam tiếp tục thăm dò dầu khí ở Trường Sa. (Một bài rất đáng đọc của một học giả quốc tế chuyên nghiên cứu về Biển Đông)

Dịch giả: Song Phan

Kiểu cách hiếu chiến mới của Trung Quốc?

Ngày 15 tháng 7, các nguồn thông tin am tường ở Hà Nội cho biết, Việt Nam đã yêu cầu Repsol, một công ty con của Tây Ban Nha, ngừng hoạt động khoan dầu tại lô 136-03 ở biển Đông. Chín ngày sau đó, một bài báo trên BBC của Bill Hayton cuối cùng đã xác nhận điều này.

Theo BBC, Việt Nam thông báo cho các giám đốc điều hành của Repsol tuần trước rằng “Trung Quốc đã đe dọa tấn công các căn cứ của Việt Nam trên quần đảo Trường Sa nếu không ngừng việc khoan thăm dò“. Các quan chức chính phủ Việt Nam đã chỉ thị cho Repsol rời khỏi khu vực.

Mặc dù đã có một số tranh cãi giữa các nhà quan sát về khả năng khai thác thương mại của lô 136-03, BBC tường thuật rằng Repsol xác nhận đã phát hiện ra một mỏ khí lớn chỉ cách đây vài ngày.

Trong hai năm rưỡi qua, Việt Nam đã thận trọng khi tiến hành các hoạt động thăm dò dầu khí ở Trường Sa sau cuộc khủng hoảng [giàn khoan] HD 981 giữa năm 2014. Đầu năm nay đã có một sự thay đổi rõ rệt. Việt Nam đã ký hợp đồng thăm dò khí đốt lớn nhất với Exxon Mobil, thăm dò Dự án Cá voi Xanh và Việt Nam đã dỡ bỏ các hạn chế về thăm dò ở lô 136-03.

Thỏa thuận của Exxon Mobil đã được công khai, trong khi việc cho Repsol xấn tới vẫn được giữ kín.

Hành động của Việt Nam làm dấy lên cơn thịnh nộ của Trung Quốc. Theo các nguồn tin riêng thì tướng Phạm Trường Long, Phó Chủ tịch Quân Uỷ Trung ương, đã viếng thăm Madrid vào tháng 6 và nêu các hoạt động thăm dò của Repsol. Sau đó, tướng Long đã bay đến Hà Nội để thảo luận kế hoạch cho các hoạt động giao lưu hữu nghị biên giới lần thứ tư. Trong cuộc gặp lãnh đạo cao nhất của Việt Nam, tướng Long yêu cầu ngừng thăm dò dầu khí. Ông nói hai bên cần “tuân thủ nhận thức chung quan trọng đã được lãnh đạo hai Đảng, hai Nhà nước nhất trí“.

Được biết, các nhà lãnh đạo Việt Nam đã phản bác lại, bảo vệ quyền quyền tài phán chủ quyền của Việt Nam trong vùng Đặc quyền Kinh tế của mình. Điều này đã khiến tướng Long tức giận, hủy việc tham gia vào các hoạt động giao lưu biên giới Trung Quốc và đột ngột rời khỏi nước này.

Bài báo của BBC cho rằng, Trung Quốc đe doạ tấn công các thể địa lý mà Việt Nam đang đóng ở biển Đông, nếu việc khoan dầu không dừng lại, là một sự leo thang đáng báo động về sự quyết đoán của Trung Quốc và tạo thành một phần của một kiểu cách hiếu chiến gia tăng đang trỗi dậy của Trung Quốc.

Chẳng hạn, ngày 19 tháng 5, Reuters tường thuật cuộc trò chuyện sau đây giữa Tổng thống Rodrigo Duterte và chủ tịch Tập Cận Bình ở Bắc Kinh bốn ngày trước đó:

“Chúng tôi dự định khoan dầu ở đó, nếu đó là của ông thì đó là quan điểm của ông, nhưng theo tôi, tôi có thể khoan dầu, nếu có dầu trong lòng đất vì đó là của chúng tôi“, Duterte nói trong một bài phát biểu , nhớ lại cuộc nói chuyện của ông với Tập Cận Bình.

“Ông ấy trả lời tôi, chúng ta là bạn, chúng tôi không muốn cãi nhau với ông, chúng tôi muốn duy trì mối quan hệ nồng ấm hiện có, nhưng nếu ông ép buộc tới vấn đề đó thì sẽ có chiến tranh”.

Vào tháng 7, Trung Quốc đã công khai phản đối khi Việt Nam cho phép ONGC của Ấn Độ được thuê lô 128 ở biển Đông.

Việc Trung Quốc đe dọa sử dụng vũ lực đối với Việt Nam và Philippines có những hậu quả lớn cho an ninh năng lượng ở hai nước này. Cả hai cần phải phát triển dầu khí để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước đang tăng lên.

Việc Trung Quốc đe dọa sử dụng vũ lực cũng làm tăng nguy cơ cho các công ty dầu lửa nước ngoài hiện đang hoạt động tại biển Đông. Nếu họ không thể tin cậy nước chủ nhà trong việc bảo vệ mình, họ có thể sẽ bỏ cuộc và chạy đi vì rủi ro tăng cao.

Sự đe dọa của Trung Quốc tạo ra một tình huống ác mộng đặc biệt đối với các nhà lãnh đạo Việt Nam, bởi vì nó sẽ là một thử nghiệm về chính sách vừa hợp tác vừa đấu tranh với Trung Quốc. Các nhà lãnh đạo của Việt Nam sẽ nhanh chóng hiểu rằng, nhường Trung Quốc một bước sẽ dẫn tới việc Trung Quốc đòi tiếp một bước khác.

Bất cứ cuộc tấn công vào một thể địa lý Việt Nam đang đóng ở biển Đông, sẽ dẫn đến sự bùng nổ tình cảm chống Trung Quốc ở Việt Nam. Điều này có thể làm suy yếu nghiêm trọng uy thế chính trị của chế độ hiện nay và một ban lãnh đạo chống Trung Quốc sẽ dẫn đến một mối quan hệ song phương ghẻ lạnh kéo dài.

Ví dụ, trong cuộc khủng hoảng giàn khoan HD 981 hồi năm 2014, sáu mươi mốt quan chức cao cấp nghỉ hưu của Việt Nam đã kêu gọi lãnh đạo Việt Nam tiến hành hành động pháp lý chống lại Trung Quốc, thoát khỏi quỹ đạo của Trung Quốc và loại bỏ chính sách ba không (không là đồng minh quân sự của bất kỳ nước nào, không cho bất cứ nước nào đặt căn cứ quân sự ở Việt Nam và không dựa vào nước này để chống nước kia).

Bất cứ cuộc tấn công nào của Trung Quốc vào Việt Nam sẽ là chuông báo động khắp khu vực. Các quốc gia trong vùng sẽ chia thành những nước sẵn sàng chiều theo Trung Quốc và những nước tìm kiếm sự ủng hộ của các cường quốc bên ngoài để duy trì sự cân bằng quyền lực.

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) sẽ khó có thể đưa ra phản ứng ngoại giao nào khác ngoài việc kêu gọi các bên liên quan giải quyết tranh chấp hòa bình. Những kẻ đầu hàng như Duterte có thể làm suy giảm nghiêm trọng sự đồng thuận của ASEAN. Một trong những thiệt hại đầu tiên sẽ là Quy tắc Ứng xử ở biển Đông.

Mỹ có thể buộc phải hành động nếu Trung Quốc đe dọa Exxon Mobil. Khi Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gặp tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 31 tháng 5, họ đã đưa ra một tuyên bố chung trong đó có một đoạn dài về biển Đông:

“Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm quan trọng của quyền tự do đi lại trên biển và bay ngang qua trên không và các hoạt động sử dụng biển hợp pháp khác, và lưu ý với quan ngại về những tác động bất ổn mà những hạn chế bất hợp pháp về tự do trên biển gây ra đối với hòa bình và thịnh vượng ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Hai bên cũng khẳng định sự ủng hộ hoàn toàn việc giải quyết hòa bình các tranh chấp mà không có sự đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, hoặc cưỡng chế, theo luật pháp quốc tế … Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng Hoa Kỳ sẽ tiếp tục bay, cho tàu bè đi lại và hoạt động bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép”.

Bất kỳ cuộc tấn công nào của Trung Quốc vào Việt Nam cũng giống như việc lột găng tay thách thức Hoa Kỳ, Nhật Bản và các cường quốc biển khác. Các nước này sẽ phải đối mặt với một số câu hỏi khó khăn: liệu họ có thực sự bảo vệ nền công nghiệp dầu mỏ của Việt Nam hay đánh nhau với Trung Quốc về một vài bãi đá nhỏ ở biển Đông?

Việc Trung Quốc đe dọa sử dụng vũ lực đối với Việt Nam sẽ thúc đẩy cuộc tranh luận chiến lược đang diễn ra ở Hoa Kỳ và các thủ đô đồng minh khác về việc làm thế nào để ngăn lại nếu không đảo ngược được việc Trung Quốc tiếp tục quân sự hóa biển Đông.

© Copyright Tiếng Dân – Bản tiếng Việt

Sau nhiều năm làm báo viết về lĩnh vực kinh tế, sống trong đời sống báo chí, tôi nhận ra rằng, làm ăn ở Việt Nam vô cùng khó. Những khó khăn ấy, một phần đến từ chính sách thiếu nhất quán, một phần đến từ bộ máy thừa hành và một phần không nhỏ đến từ tâm lý tiêu dùng và môi trường thông tin nhiễu loạn.

Cách đây vài ngày, có một bạn trên facebook inbox cho tôi, nói rằng cô ấy đã đi trải nghiệm ở spa DeAura và muốn mua bộ mỹ phẩm này để điều trị da mặt, nhưng google tìm hiểu về sản phẩm thì thấy xuất hiện một số thông tin cảnh báo lừa đảo, khiến cô ấy hoang mang và lung lay ý định.

Tôi đã tìm hiểu về những thông tin xung quanh sản phẩm này. Trong đó, một vấn đề nổi cộm là có vài khách hàng khăng khăng rằng sản phẩm không có mã vạch. Họ nghi ngờ đó không phải sản phẩm nhập khẩu từ Israel như giới thiệu từ nhà phân phối.

Tiếp đó, lại thêm thông tin nhiều người mua bộ mỹ phẩm này rồi trả lại. Những bài báo như vậy khiến người tiêu dùng từ chỗ đã sử dụng sản phẩm, dù có thích thú, có cảm nhận được chất lượng sản phẩm, thì cũng bị phân tâm, rồi lo lắng và hùa theo đòi trả.

Thực tế là ban đầu, nhà phân phối hãng mỹ phẩm này ở Việt Nam đưa ra chính sách khá thoáng, khách hàng sử dụng không hợp được trả lại sản phẩm. Thế nên, một số người tiêu dùng khi trải nghiệm sản phẩm quyết định mua hàng. Nhưng phụ nữ thường thế, mua về rồi lại tiếc tiền nên đem trả. Khi DeAura siết, chỉ nhận lại hàng trong trường hợp da không hợp với sản phẩm sau khi có thăm khám và kết luận của bác sĩ chuyên khoa, có những trường hợp không trả được hàng, lập tức khẳng định doanh nghiệp lừa đảo.

Những lời tố lừa đảo, nguồn gốc không rõ ràng trên mạng xã hội lập tức được vài tờ báo vào cuộc viết dài kỳ, gây áp lực với doanh nghiệp vì mục đích nào đó phóng viên biết rõ và tôi cũng đi guốc trong bụng họ.

Tôi post lên đây một hình chụp mã vạch sản phẩm tại Israel. Một hình khác là các giấy tờ đăng ký sản phẩm từ Bộ Y tế, cho thấy sản phẩm được sản xuất tại Israel.

Cái khổ của doanh nghiệp là người tiêu dùng không thể có được những giấy tờ như tôi xin được. Thế nên, kết quả tìm kiếm trên google đã chi phối quyết định của họ.

Tôi nói về câu chuyện này để thấy, chỉ cần vài bài báo còn tồn tại trên google, dù là những trang báo chẳng có uy tín, chuyên nghề “đánh đấm”, thì cũng đủ làm cho doanh nghiệp khốn đốn, thậm chí có thể giết chết một thương hiệu.

Làm ăn ở Việt Nam, thực sự không hề đơn giản chút nào.

Đây là hình ảnh hai cháu Phú, Tài - con trai chị Nga, người vừa bị kết án 9 năm tù và 5 năm quản chế vì cái tội yêu nước khác với cách tuyên truyền của đảng. Hai cháu còn nhỏ và ngơ ngác vì không hiểu sao mẹ lại bị tù, tôi tuy lớn nhưng cũng như các cháu, tôi không hiểu nguyên nhân đi tù của chị Nga là gì.

Ở Việt Nam, bạn có thể làm thất thoát hàng chục nghìn tỷ đồng cũng không sao, bạn sẽ chỉ phải rút kinh nghiệm cho lần kế tiếp. Bạn cũng có thể say rượu lái xe đâm thẳng vào 1 gia đình và cướp đi 3 mạng người? Ok, nó sẽ ổn nếu bạn có nhân thân tốt và án nặng nhất cũng chỉ là vài năm tù treo. Nhưng, tôi khuyên thật lòng, bạn đừng bao giờ yêu nước và đừng bao giờ chống lại Trung Quốc, hai cái tội này ở Việt Nam nó cực kỳ nặng, 9 - 10 năm tù ở luôn là con số sẵn sàng chào đón bạn.

Hai đứa trẻ lớn lên rồi sẽ ra sao khi không có bóng dáng và sự chăm sóc của người mẹ trong cả 1 thời gian dài? Tính nhân đạo của pháp luật nằm ở đâu, và ai là người phải chịu trách nhiệm cho bản án bất nhân này?

Hỏi tức là đã trả lời, rồi lịch sử sẽ phán xét những tội ác, những bất công mà nhà cầm quyền hiện tại đang cố để gieo rắc nỗi sợ hãi vào đầu những người yêu nước như chị Nga đây!

Cuối cùng thì người ta đã kết luận toàn bộ đất khu vực sân bay Miếu Môn (gồm cả đất ruồng đồng Sênh, xã Đồng Tâm, Hà Nội) là đất quốc phòng. Kết quả này tôi đã dự liệu khi ông Chung chưa cho thanh tra. Ai chưa hiểu ông đô trưởng Chung (và những người như ông ấy) là người thế nào, qua vụ này có căn cứ để hiểu hơn. Dân Đồng Tâm đã thua trăm phần trăm, không thể "giỡn mặt" với chính quyền nhiều võ được. Thôi thì cụ Kình và bà con chỉ còn an ủi "không thành công thì cũng thành nhân". Cứ cho nơi đó trăm phần trăm từng là đất quốc phòng đi, nhưng xin nhớ rằng trước khi là đất quốc phòng đó cũng từng là trăm phần trăm đất ruộng để nông dân cày cấy. Lúc có chiến tranh hoặc chuẩn bị chiến tranh, chính quyền dùng vào việc quốc phòng thì gọi là đất quốc phòng. Không dùng nữa thì trả về cho sản xuất, gọi là đất nông nghiệp. Có vậy thôi. Bà con ạ, cứ để họ giao đất cho thằng Việt teo. Thằng này đang ở thế tiến thoái lưỡng nan rồi. Nó định lấy đất đó kinh doanh, nay chính quyền bảo rằng đất đó chỉ giao cho nó làm cơ sở nghiên cứu tuyệt mật phục vụ quốc phòng thì bố bảo nó cũng không dám phân lô bán nền. không được làm vậy thì nhận đất làm chó gì. Rồi ruộng cũng chỉ làm nhiệm vụ của ruộng cấy lúa trồng khoai thôi.

TIỂU ĐỘI 4. Nụ chạy. Cô khóc suốt quãng đường chạy về tiểu đội. Nụ không tin được tiểu đội yêu dấu của cô lại hy sinh tất cả vào sáng sớm như vậy. Hình như khi ấy mọi người vừa ngủ dậy. Hình như khi ấy, con bé Lan vẫn còn ngái ngủ. Nó lúc nào cũng dậy muộn, sáng nào Nụ cũng phải đánh thức. Nó gan dạ lắm, nhưng chi bộ vẫn chưa đồng ý kết nạp đảng cho nó chỉ vì sáng nào cũng dậy muộn. Nó nói với Nụ, em thà không vào đảng còn hơn phải dậy sớm. Nụ cốc vào đầu nó, chỉ cười. Nụ nhớ cái Miên, béo trùng trục như củ khoai lang. Hồi mới vào thanh niên xung phong, Miên gầy lắm. Miên nói, đời cô, ao ước lớn nhất là được ăn cơm trắng không phải độn khoai. Nhà Miên nghèo lắm. Mỗi năm cả nhà Miên chỉ ăn một bữa cơm trắng vào chiều 30 tết. Những ngày mới vào đơn vị, cơm trắng cả chậu, Miên ăn với muối vẫn hết bốn chén. Ăn xong suất của mình, Miên cầm bát gõ đũa keng keng đến các mâm, rao: ai còn thừa cơm cho xin nào. Nụ buồn cười quá và thương Miên quá. Đêm, Miên ôm Nụ nói, chị biết động cơ em đi thanh niên xung phong là gì không? Nụ nói, lại còn hỏi, thì đi đánh Mỹ, giải phóng miền Nam, bảo vệ Tổ Quốc. Miên lắc đầu quầy quậy, em chẳng nghĩ xa thế, mẹ em nói, con muốn ăn cơm trắng thì đi thanh niên xung phong, đi bộ đội. Em sướng quá, tình nguyện đi thôi chị ạ. Giờ em còn đâu nữa Miên ơi, cơm trắng chị nhường em ăn cả đời, nhưng em chết rồi Miên ơi. Nụ nhớ Kiều, cô bé có thói quen lạ đời, đêm nào cũng tỉ mẫn ngồi đếm tiền. Phụ cấp hàng tháng chỉ có mấy đồng, Kiều cất giữ, vuốt ve, hôn hít những đồng tiền, rồi cho vào cái túi nhỏ, gài kim băng cẩn thận dưới đáy ba lô. Kiều nói với Nụ, chị ạ, sau năm năm nghĩa vụ ở chiến trường, tiền em dồn lại đủ mua cho mẹ cái áo bông mặc mùa rét. Mẹ em nói, hồi còn con gái mẹ ao ước lấy được ông chồng giàu để có cái áo bông hoa. Lấy chồng, mẹ được như ý. Nhưng rồi bố em mất vì bệnh, mẹ một tay ba đứa con nhỏ dại, có gì trong nhà bán hết, đến cái áo bông hoa đã cũ mẹ cũng mang đi đổi gạo về nuôi con. Nụ khóc. Con Hoà thì khác, nó cứ mong hoà bình để về đi học đại học. Nó bảo, nếu các chị còn sống, các chị sẽ thấy em làm chủ tịch nước. Nụ véo tai nó, làm chủ nhiệm hợp tác xã là to lắm rồi, là mừng quá rồi, lại ước đến chủ tịch nước. Nó cãi, làm chủ tịch nước dễ hơn làm chủ nhiệm hợp tác xã. Chị em trong tiểu đội xúm lại hỏi, tại sao lại thế? Nó tỉnh bơ, làm chủ nhiệm hợp tác xã thì ngày ngày phải xuống đồng, ngày ngày phải chấm điểm, phải chia thóc, chia công cho mọi người, phải tính toán từng cân thóc, cân đạm, gánh phân, thế là cực, ai không thích là chửi vỗ vào mặt, chửi te tua không sợ. Làm chủ tịch nước, nói câu nào ra người ta cũng ghi sổ tay coi là ý trời, không ai cãi, thế không sướng à? Nụ véo Hoà, mày nói năng như địch. Hoà cười, các chị ơi, em chính là địch đây, bắt đi. Cả tiểu đội cười râm ran. Con Hồng phụ trách hậu cần cho tiểu đội thì chi li không ai bằng. Nó theo dõi từng người, ai thiếu cái gì là biết. Chị em nào có tháng mà hết vải màn là ới Hồng ơi, vải màn còn không cho xin miếng. Hồng ngoa ngoắt mắng, cái của mày bằng cái của tao sao mày nhét vào nhiều màn thế, phí của. Rồi cười. Hồng dè sẻn tiêu chuẩn của mình đến từng thìa đường. Vì thế, hễ tiểu đội cần cái gì là Hồng có ngay. Chị em nói, sau này mày lấy chồng thì đến cái lông của chồng mày cũng đếm từng ngày. Hồng nhếch mặt lên, chứ sao, không giữ để chồng mình mang lông cho người khác à. Lại cười. Con Liên thì đêm nào cũng viết thư. Nó ngồi một góc lán, kê ba lô làm bàn, hý hoáy viết. Khi thì con gửi mẹ, khi thì kính mến gửi bố, khi thì gửi cho em gái…Trong ba lô của Liên chất dày cả mấy gang thư viết mà không gửi. Nụ hỏi, sao em viết thư nhiều thế mà không gửi. Liên không chịu nói. Nụ phải thủ thỉ hỏi mãi, Liên mới thì thầm, nhà em chỉ còn mình em thôi chị ạ, bố mẹ, các em chết bom hết rồi. Em viết thư thế cho đỡ nhớ chị ạ, đỡ cô đơn chị ạ. Nụ ghì lấy Liên khóc rưng rức. Chân Nụ đạp rào rào trên cây cỏ, trên đá, trên những mảnh bom. Nụ chạy. Trung đội trưởng An kéo Nụ ra sau thung lũng. An luống cuống thắp hương, lắp bắp, em ơi, chúng nó nằm ở đây, ở đây, ở đây…Không có đứa nào có quan tài hết, không kịp, bọn anh chỉ gói trong võng, trong ni lông thôi Nụ ạ. Nụ quỳ xuống trước dãy ngôi mộ đất mới, hương mới, nỗi đau cũng mới. Lan, Miên, Kiều, Hoà, Hồng, Liên, sáu đứa con gái trong tiểu đội của Nụ đấy, sáu nấm đất đấy, khi sống mỗi đứa một tính một nết, khi nằm xuống rồi, giống nhau thế các em ơi, cùng một nấm đất này thôi các em ơi. Trước mỗi nấm mộ, đồng đội khắc chữ vào mảnh ván tên từng người. Nụ nhớ cái đêm chia tay Nụ, đứa nào cũng cười, Nụ nói, chia tay tao sao chúng mày không khóc, cười mãi thế. Chúng nó nói, cười thế để chị đi cho an toàn. Nụ thì ôm từng đứa khóc vì nhớ. Chị em đêm ngày quấn quýt bên nhau, sống chết bên nhau, giờ chia tay nhớ lắm, thương lắm. Có bao nhiêu thứ trong ba lô Nụ mang ra cho hết. Mấy mét vải màn, cái lược, bộ áo quần cộc, mấy thứ đồ lót, túm bồ kết, cái bút, mấy cuốn vở…cho chúng nó hết. Tất cả nhao đến chia của, cười râm ran cả lán. An nói nhỏ, Nụ ơi, đến giờ em phải đi rồi em ạ. An kéo Nụ đứng lên. Hình như những que hương Nụ cắm trên mộ, khói hương cuộn lại, như nét vẽ gương mặt của các cô gái, và hình như Nụ nghe tiếng cười của chúng nó, tiếng cười trong trẻo tiễn chân Nụ. Nụ đến từng ngôi mộ, úp mặt mình lên từng ngôi mộ. An lại kéo tay Nụ. Nụ nói, tiểu đội 4 của em bị xoá phiên hiệu, anh tính sao? An thật thà, trung đội chỉ còn 3 tiểu đội nữa em ạ. Nụ trợn mắt, không được, phải có tiểu đội 4 cho đến ngày hoà bình. An nắm tay Nụ, anh hiểu, em cứ đi đi, sẽ có tiểu đội 4.